6
min read
A- A+
Pročitano

FOS intervju: Kako je zatvorenicima tokom koronavirusa, šta im je najteže, brinu li za najbliže...?

13/05/2020 - 13:45
Autor:Jelena Popović
7066 pregleda

Crnogorski zatvorenici su već gotovo dva mjeseca u potpunosti izolovani od spoljašnjeg svijeta u cilju prevencije unošenja koronavirusa u zatvore. Jedini kontakt koji ostvaruju jeste onaj sa službenicima zatvora, pa samim tim svoje najbliže nisu mogli vidjeti tokom trajanja mjera zaštite koje su i dalje na snazi. Sa načelnicom Odsjeka za tretman u Upavi za izvršenje krivičnih sankcija, Dragicom Rajković, razgovaramo o tome koliko je teško boraviti u zatvorenom prostoru, kako zatvorenici prevazilaze psihičke barijere, plaše li se za članove svojih porodica koji su vani…

Foto: FOS Media

Foto: FOS Media

Rajković je istakla da su lica lišena slobode iskazala visok stepen odgovornosti u trenutnoj epidemiloškoj situaciji, da se poštuju preporučene mjere, te da su nadležni preduzeli aktivnosti kako bi se zatvorenicima osigurao redovan kontakt sa porodicama.

FOS: Sa kojim se poteškoćama suočavaju lica lišena slobode koja se prvi put nađu iza rešetaka? Koliko je teško navići se na potpunu fizičku izolaciju od spoljašnjeg svijeta?

Rajković: Zatvorenici na izvršenje zatvorske kazne dolaze iz različitih socijalnih sredina, različitim nivoom obrazovanja i kriminološkim svojstvima. Pored toga prinudni karakter ustanove za izvršenje krivičnih sankcija, koje odlikuju stroga pravila u pogledu reda i discipline, ali i slobode zatvorenih lica, dodatno se nepovoljno odražava na psihički život osuđenika. Mogu se javiti neprijatna osjećanja lišenosti, što je i sasvim logično, posebno kada su u pitanju duge zatvorske kazne s obzirom da će oni provesti veći dio života u ustanovi odvojeni od porodice i prijatelja, lišeni slobode, autonomije i heteroseksualnih odnosa, u uslovima koji su strogo definisani pravilima ponašanja i izolovanim od spoljašnjeg svijeta

Deprivacije u ustanovama ovakvog tipa se ispoljavaju, pored deprivacije slobode i u formi deprivacija materijalnih dobara i usluga, sigurnosti, intimnosti, autonomije, seksualnih kontakata, zatvorenicima nedostaje raniji društveni život,brinu kako će se snaći kada izađu iz zatvora, imaju osjećaj da je njihov život izgubljen i sl. Stepen depriviranosti zavisi od tipa ustanove, ali i tipova ličnosti.  Deprivacija slobode se smatra  najočiglednijom i apsolutno nužnom posledicom zatvaranja. Njen efekat je dvostruk, zato što lišenje slobode osuđenika odvaja od društva i njegove mikro i makrosredine ali ograničava i slobodu kretanja u ustanovi. Rezultati nekih istraživanja govore da lišenje slobode ili njeno ograničenje nije samo po sebi deprivirajuće ili frustrirajuće, već da je uzrok tome gubitak emocionalnih odnosa i usamljenost pa zaključujemo da gubitak slobode kretanja sam po sebi ne uzrokuje poteškoće. Tako, zapravo, alternativne kazne, kao što su kućni pritvor, elektronski monitoring i drugo predstavljaju dobru zamjenu za zatvor. Međutim nije u svim slučajevima moguće izreći alternativne sankcije, tako da boravak u ovoj ustanovi predstavlja neophodnost.

fbxd

Rajković, foto: PR Centar

FOS: Kako zatvorenici prevazilaze psihičke barijere u kontekstu toga da su upućeni jedni na druge, da su izolovani i da im je strogo ograničeno kretanje?

Rajković: Zatvorenici u UIKSu su pod nadzorom službe obezbjeđenja, koji nije istog intenziteta u svim djelovima ove ustanove. U zavisnosti od rizika koji pojedinac predstavlja po sebe, zaposlene u ustanovi i društvo on se smješta u određeni prevaspitni kolektiv, koji karakteriše određeni intenzitet nadzora službe obezbjeđenja.

Zatvorenik kaznu zatvora ili kaznu dugotrajnog zatvora, po pravilu, izdržava zajedno sa drugim zatvorenicima, a odvojeno samo kad to zahtijeva njegovo zdravstveno stanje, kad je to propisano ovim zakonom ili u slučaju kad zatvorenik uživa zaštitu na osnovu programa zaštite svjedoka, propisanog posebnim zakonom. Zatvorenici i zatvorenice kaznu zatvora ili kaznu dugotrajnog zatvora izdržavaju odvojeno. Trudnice i porodilje smještaju se odvojeno od drugih zatvorenica. Zatvorenici sa invaliditetom smještaju se na način primjeren vrsti i stepenu invaliditeta. Zatvorenici koji prvi put izdržavaju kaznu zatvora ili kaznu dugotrajnog zatvora, po mogućnosti, kaznu izdržavaju odvojeno od zatvorenika koji su i ranije izdržavali kaznu zatvora ili kaznu dugotrajnog zatvora.

Prilikom smještaja zatvorenika uzimaju se u obzir starost zatvorenika, dužina kazne, ranija osuđivanost, fizičko i mentalno zdravlje, zahtjevi za posebnim tretmanom, prebivalište, odnosno boravište uže porodice, njegova bezbjednost i bezbjednost drugih zatvorenika, kao i druge okolnosti od značaja za resocijalizaciju i reintegraciju u društvo

Ovakvim odabirom smještaja zatvorenika, stručne službe UIKSa se staraju o tome da zatvorenici na što lakši način prevaziđu barijere koje imaju prilikom smještaja u ovu ustanovu, ali i da im se onemogući “kriminalni rast”, odnosno mogući negativan uticaj zatvoreničke populacije. Stručne službe UIKSa imaju zadatak da ovaj adaptivni period učine što lakšim.

FOS: Kojim aktivnostima zatvorenici najčeće pribjegavaju kako bi ispunili dan i bar djelimično ublažili kaznu zatvora i izolovanost na koju su osuđeni? Šta govore Vaša iskustva, šta je to što najteže „pada“ osuđenicima, da li imaju neke posebne probleme?

Rajković: Dnevne aktivnosti zatvorenika predviđene su pravilnikom o kućnom redu.

One uključuju rad, učešeće u različitim programima, sportske, rekreativne i druge aktivnosti, slobodno vrijeme i sl. Zatvorenicima najteže pada odvojenost od bitnih ljudi, nezavisno od toga da li su to članovi porodice ili neke druge osobe.

yffcbx

Foto: FOS Media

FOS: Dio zatvorenika je nedavno imao primjedbe u vezi sa prenatrpanim sobama i nedostatkom prostora, koliko je teško boraviti u takvim uslovima? Da li je u toj situaciji moguće upražnjavati neku aktivnost poput čitanja knjige ili održavanja fizičke aktivnosti?

Rajković: U Kazneno-popravnom domu Podgorica ne možemo govoriti o prenatrpanosti zatvora. U Upravi za izvršenje krivičnih sankcija poštuje se standard prostora za sve zatvorenike, tako da nije nemoguće obavljati pomenute aktivnosti.

Sportske aktivnosti se obavljaju na otvorenom prostoru, postoje zajednički boravci, prostori za vježbanje su natkriveni kako bi se zaštitili od vremenskih nepogoda.

FOS: Kako trenutna situacija sa epidemijom koronavirusa utiče na psihičko zdravlje osuđenika, koliko im dodatno cijelu situaciju otežava to što su zabranjene posjete, te ne mogu razgovarati sa članovima svojih porodica? Da li izražavaju zabrinutost i plaše li se za njihove najbliže?

Rajković: Kao reakcija na spoljnu opasnost javlja se homogenizacija i zbližavanje ljudi. Socijalna podrška u kriznim situacijama veoma je važna za očuvanje mentalnog zdravlja. To je situacija i sa zatvorenicima koji su pristupili krajnje odgovorno situaciji u kojoj se svi nalazimo. Od 16.03.2020. godine na snazi je zabrana odobravanja određenih pogodnosti osuđenim licima i to (korišćenje vikenda u krugu uže porodice; odsustvo u trajanju do sedam dana u toku jedne godine; korišćenje cijelog ili dijela godišnjeg odmora u krugu porodice; posjeta teško bolesnom članu uže porodice; prisustvo sahrani člana uže porodice; prisustvo rođenju, vjenčanju i drugom važnom događaju u užoj porodici; odlazak u sud ili drugi organ radi ostvarivanja svojih prava; izlazak radi obavljanja neodložnog i drugog važnog posla). Zabrana pogodnosti koje podrazumijevaju boravak van UIKSa je na snazi u cilju sprečavanja unošenja virusa u ovu ustanovu. Zbog uvedenih zabrana posjeta zatvorenicima i zabrana odobravanja pogodnosti, nadležni u UlKS-a su ovim licima omogućili češće korišćenje telefonskih govornica, uz ostvarivanje video poziva sa članovima njihovih porodica.

Psihološka podrška zatvorenicima od strane stručnih službi UIKSa je intenzivirana. Zatvorenicima je i na raspolaganju Zbirka psihoholoških vježbi za jačanje ličnih snaga u periodu izolacije čiji su autori psihološkinje (od kojih je jedna zaposlena u UIKSu) koje su ovom zbirkom obuhvatile vježbe i metode iz različitih psihoterapeutskih pravaca. Zbirka je dostupna i na albanskom jeziku.

Briga za svoje najbliže je nešto o čemu su zatvorenici redovno izvještavali, ali su preduzete aktivnosti kako bi im se osigurao kontakt sa njima.

Ističemo da se u krojačkoj radionici UIKSa već od samog početka preduzimanja mjera povodom sprečavanja unosa virusa COVID 19 u ustanovu pristupilo izradi zaštitnih maski za službenike i zatvorenike Uprave.

sfbx

Foto: FOS Media

FOS: Da li se zatvorenici plaše da može doći i do širenja koronavirusa unutar Uprave za izvršenje krivičnih sankcija, te u kojoj mjeri se, prema infomacijama kojima Vi raspolažete, poštuje preporučena socijalna distanca?

Rajković: Mjere socijalne distance sprovode se prije svega u kontaktu službenika sa licima lišenim slobode, kao i između lica koja su smještena u odvojenim prostorijama za vrijeme njihovih aktivnosti u zajedničkim prostorijama, kao i boravka na otvorenom prostoru. Sva lica lišena sobode, obaviještena su da su dužna da se pridržavaju socijalne distance u najvećoj mogućoj mjeri. U odnosu na navedeno, lica lišena slobode iskazala su visok stepen odgovornosti.

Iako je u ljudskoj prirodi da minimizira opasnost koja nam prijeti u ovakvim situacijama, ali određena doza brige svakako postoji.  U cilju izvbjegavanja javljanja straha lica lišena slobode su blagovremeno upoznata  sa svim mjerama koje su se na nivou Uprave preduzele  kako bi se spriječila infekcija unutar UIKS-a, a to su : zabrana posjeta, obustavljanje prijema lica upućenih na izdržavanje kazne zatvora, smještaj pritvorenih lica u izolovanom dijelu (karantin). Takođe su upoznati sa mjerama koje se preduzimaju  prema i od strane službenih lica u cilju sprečavanja širenja infekcije covid 19, kao što su: svakodnevni pregledi prilikom dolaska na posao, provjera tjelesne temperature, obaveza nošenja zaštitnih maski i rukavica, obaveza korišćenja sredstava za dezinfekciju.

Posebna pažnja je posvećena specifičnim potrebama zatvorenika sa posebnim osvrtom na ranjive grupe i/ili rizične grupe, kao što su starija lica i lica sa već postojećim zdravstvenim problemima. Stručno osoblje je u dosadašnjem periodu nastojalo da pruži pritvorenicima i zatvorenicima dodatnu psihološku pomoć. Pravo na boravak na svježem vazduhu nije uskraćeno zatvorenicima, te su se njihove aktivnosti u tom dijelu odvijale redovno.

is_sponsored
0
FOTO PRICHA
Off
slika_video_zamjena
Off

Komentari